Is er nog geld voor steunmaatregelen?

0
304

Midden oktober gaf de Nationale Bank aan dat de totale Belgische overheidsschuld in het tweede kwartaal naar 524 miljard was geklommen, of 45.600 euro per inwoner. En net nu zijn we opnieuw in een soort lockdown met een belangrijke negatieve impact op de economie, waardoor opnieuw uitgebreide steunmaatregelen nodig zijn. De vraag of de overheid wel nog financiële ruimte heeft voor dat soort maatregelen duikt dan ook meer en meer op. 

Het korte antwoord daarop is een volmondige ‘ja’, maar dat wil nog niet zeggen dat de overheid over oneindige middelen beschikt om er tegenaan te gooien. Het blijft belangrijk dat de overheid de middelen zo effectief mogelijk inzet. Onze overheden moeten vooral mikken op tijdelijke steunmaatregelen en maatregelen die ons economisch groeipotentieel structureel verhogen.

Tijdelijke steunmaatregelen om gezonde bedrijven doorheen de crisis te helpen, beperken de economische schade. Bovendien verdwijnen die uitgaven automatisch eens de economie terug herleeft. Op die manier kunnen ze het begrotingstekort tijdelijk hoger duwen, maar vormen ze geen structurele extra uitgaven die onze overheidsfinanciën op langere termijn belasten.

Qua relance moeten we vooral mikken op groeiverhogende maatregelen. Via die extra groei betalen dit soort maatregelen op termijn zichzelf terug. 

Te weinig steun is vandaag een groter risico dan te veel steun.

Bart Van Craeynest

Ondertussen klinken de honderden miljarden aan overheidsschulden wel spectaculair, maar dat soort grote getallen zegt eigenlijk vrij weinig. Schuld kan best afgezet worden tegenover een indicatie van de betaalcapaciteit. In die zin wordt de overheidsschuld doorgaans uitgedrukt in % van het bbp. Die schuldgraad klimt dit jaar richting 120%. Hoog, maar nog duidelijk onder de piek van 138% van begin jaren 90. 

Veel belangrijker is evenwel dat de omstandigheden de komende jaren voor een inherente neerwaartse druk op die overheidsschuld zorgen. Zolang de rente op de overheidsschuld lager ligt dan de nominale economische groei (d.i. groei plus inflatie) speelt er een effect van ‘omgekeerde rentesneeuwbal’. De schuldgraad daalt dan automatisch als het begrotingstekort binnen de perken blijft. De gemiddelde rente op de overheidsschuld bedraagt vandaag 2%, en nieuwe schulden worden gefinancierd aan negatieve rentes

Die omstandigheden impliceren dat de overheidsschuld geen probleem hoeft te zijn op voorwaarde dat de overheid na de huidige crisis het begrotingstekort structureel terug onder controle brengt en dat de rente laag blijft. Dat laatste blijft meer dan waarschijnlijk nog vele jaren het geval, dat eerste wordt een zeer moeilijke opgave, zeker in een situatie waarbij de vergrijzingsfacturen volop beginnen door te komen. Tegen die achtergrond is het geen goed idee om extra lopende overheidsuitgaven te beslissen

Na deze crisis zullen er sowieso belangrijke inspanningen nodig zijn om de overheidsfinanciën terug op de rails te krijgen. Maar te weinig steun is vandaag een groter risico dan te veel steun.  

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here